top
pcfors.com
Persian Call For Salvation.
   
 
  PCForS.com > Home Page > Hermeneutics of Words > Roots of words - Page 06 Last Update: 10 April, 2012  
 

هرمنوتیک واژگان ـ برای نخستین بار در جهان О__ ابداع، تألیف و تدوین: عامر هاشمی.

ردیابی تاریخی واژ‌گان و چگونگی تغییرات آوایی، معنوی، تعبیری و عاریتی آنان. _ ν اقتباس بدون ذکر منبع ممنوع است!


     

  بررسی ریشهٌ واژهٌ مرکب هخامنش

هاخا + مَن + اِش

هاخا Д هخا (≈ برادر)
هاخا Д آخا Д آغا Д آقا (≈ برادر) ـ {فارسی М ترکی}
هاخا Д اخا Д اخی (≈ برادر) ـ {فارسی М عربی}

منش ◄ (من = انسان) + (اش = زندگی) ш (زندگی انسانی) = (انسانیت)

در هیچ زبانی، هرگز دو کلمه به یک معنا نبوده و نیست. بطور مثال، واژه‌نامه‌های فارسی، واژگان {ترس / بیم / هراس / باک} را به یک معنا دانسته‌اند حال آنکه {ترس، نوعی ترس از خطر عاجل است} و {بیم، نوعی ترس از خطر احتمالی و غیر عاجل است} و {هراس، نوعی ترس همراه با دستپاچگی است} و {باک، از ریشهٌ واژهٌ آریائی (باگ) و بمعنای عیب و عار و ننگ است و ابداً بمعنای ترس نیست}...
منظور ما این است که در هیچ زبانی، دو کلمه به یک معنا نیست و اگر چنین باشد، هر یک از آن کلمات، گویای حالاتی متفاوت از یک موضوع واحد بوده‌اند که بسبب فراموشی، به یک معنا گرائیده‌اند.
همینطور واژهٌ (برادر) در فارسی بوده و هست و قدمت آن هم بسیار بیشتر از (هاخا) است، پس لفظ (هاخا) نمی‌تواند صریحاً بمعنای (برادر) بوده باشد بلکه نوعی اصطلاح و استعاره است.


بطور مثال، در فارسی میانه، واژهٌ (دادا) به (خواهر بزرگتر) اطلاق می‌شد و واژهٌ (کاکا) به (برادر بزرگتر)؛ حال آنکه نه (دادا) بمعنای خواهر است و نه (کاکا) بمعنای برادر، بلکه این هر دو، واژه‌های متعادل هستند و تمامی واژه‌های متعادل، (بسته به حرف کاربردی‌شان) حالت تعادل و موازنه را ایجاد می‌کنند {درست مانند روابط واکنشهای شیمیائی}. مثلاً در فارسی، (داد) بمعنای عدل است و (داد زدن) بمعنای (طلب عدالت کردن) است؛ همچنین (دَد) بمعنای (تعادل) است و به حیواناتی اطلاق می‌شود که موجب موازنه و متعادل کردن حیات وحش هستند.

Π نکتهٌ اول:
اینکه در فارسی، حیواناتی مانند شیر و پلنگ و گرگ، (دَد) نامیده شده‌اند گویای این است که ایرانیان از دوران باستان، این نکته علمی را می‌دانستند که حیوانات شکارچی، موجب تعادل و بقاء دامهای وحشی و دوام حیات وحش هستند نه نابود کنندهٌ آنها، و درست به همین سبب، آنها را (دَد = متعادل کننده) نامیده‌اند.

Π نکتهٌ دوم اینکه:
گفتیم در فارسی، (دادا) بمعنای (برابر + محترم + مونث) است که اصطلاحاً به خواهر بزرگتر اطلاق می‌شد.
و (کاکا) بمعنای (برابر + محترم + مذکر) است که اصطلاحاً به برادر بزرگتر اطلاق می‌شد.
و همچنین گفتیم که این دو واژه، هیچکدام بمعنای خواهر و برادر نیستند بلکه معنای (عدالت + احترام) دارند.
بعلاوهٌ اینکه، این دو واژه بطور عام، نام مستعار کنیزان و غلامان نیز بوده است چنانکه هنوز هم هست و کلماتی مثل (کاکا سیاه) و (دادا سیاه) در مقام تحقیر بکار بسته می‌شود، لاکن در حقیقت، (کاکا سیاه) یا (دادا سیاه) بمعنای (برابر + محترم + سیاهپوست) است و اینها همه نشانهٌ این است که ایرانیانِ پیشین، ضمن آنکه به خواهر و برادر بزرگترشان احترام می‌گذاشتند، به کنیزان و غلامان خویش نیز به همان میزان احترام قائل بودند و الفاظ (دادا سیاه و کاکا سیاه) گواه بر اعتقاد به برابری نژادی و احترام به سیاهان و نفی تبعیض نژادی در ایران باستان است.


بنظر می‌رسد که واژهٌ (هاخا) از ریشهٌ (هُوا howā) بمعنای (کسی که هوادار کسی باشد) باشد؛ واژهٌ باستانی (هُوا howā) در فارسی باستان به (خویشاوند نزدیک) اطلاق می‌شد. در دورهٌ میانه، این واژه به (خُوا xowā) تبدیل شده که واژگان (خواهر) و (خواستن) از مشتقات آن هستند.
گمان می‌رود که پیش از باستان، بطور سمبولیک، (هُوا) به (خواهر) اطلاق می‌شده و (آهُوا) به (برادر). احتمالاً خیلی پیش از دوران هخامنشیان، (آهُوا) به (آخا) و سپس به (هاخا) تبدیل شده باشد. این تردید به دو علت است:
یکی اینکه مدارک و مستندات کافی در قطعی بودن روند تکامل (هاخا) در دست نیست.
دوم اینکه در سیستم زبان بشر، به هیچوجه (هاخا) بمعنای برادر نیست.

همانطور که گفتیم، اینکه (هاخا ≈ برادر) از ریشهٌ (هُوا) باشد، فقط یک احتمالِ قریب به یقین است اما هیچ تردیدی نیست که واژهٌ (هاخا) در (هخامنش) بمعنای (برادر) بکار برده شده، و همچنین هیچ تردیدی نیست که (آغا و آقا) و همینطور (اخی) در عربی از ریشهٌ (هاخا) هستند.

(مَنش) ◄ {(مَن = آدم در بُعد مادّی) + (اِش = زندگی در بُعد زمان) ш (آدمیّت / انسانیت)}.
Π نکته: (منش) اصالتاً بمعنای (آدمیّت) است اما پس از آنکه بمعنای (مرام) صراحت یافت، بصورت (نیکو منش / دد منش) بکار بسته شد.


مطالب این صفحه را نقد کنید ادامه دارد.  

     


     






نشانه‌ها: پیوند خارجی در پنجره جدید Ў | پیوند داخلی در پنجره جدید ώ | پانوشت | بازگشت به نوشته | بالای صفحه Ъ
 
اقتباس و انتشار مطالب این سایت فقط با ذکر منبع ـ مجاز است.
www.pcfors.com - Copyright © 2011 - All Rights Reserved.
این نسخه آرشیو شده است، برای مشاهده نسخه جدید، روی این متن کلیک کنید