هنجار و ناهنجار یعنی چه؟

Π هنجار، به هنجار و ناهنجار یعنی چه؟

● واژه (هنجار)، شکل تغییر یافته‌ای از (همجار) است.
● (هم جار) از ترکیب (هم + جار) ساخته شده است.
● (هم)، به همان معناست که امروز رایج است.
● (جار) در زبان بشر بمعنای (یک واحد مثبت است که بسیار تکرار شده باشد).
● (جارة) به معنای همسایه (در عربی)، یعنی خانواده‌هایی که در جوار هم زندگی کنند.
● (اجاره)(عربیک) در بنیاد، بمعنای همسایه نشینی با صاحبخانه است، البته با پرداخت اجاره بها.
● (جاری)(عربیک) عددی زیاد از جاندارانی متشابه، یا مادّه‌ای (مایع یا جامد) که بسویی روان باشند.
● (جار) بمعنای چلچراغ یا لوستر (در هندی)، یعنی چراغهای همسان که بر یک پایه باشند.
● (جار) بمعنای جار زدن و همه را خبر کردن یا همه را گرد آوردن (در ترکی).
● (جاری)(ایرانیک) بمعنای همجرات؛ یعنی چند زن که زن چند برادر باشند.
● (انجور)(ایرانیک)به گویش امروزی (انگور)، بمعنای دانه‌های مشابه و مجاور یکدیگر...

در هر صورت، (هنجار) بمعنای (با هم جور بودن) و هم عقیده بودن یا با هم تفاهم داشتن و در نهایت، استعاره از (یک زندگی توأم با تفاهم و سازگاری و بی آزاری و مسالمت آمیز) در جوار یکدیگر است. و (ناهنجار) نقض آن هنجارها است.

Π توضیح یکم: امروزه، (هنجار) بیشتر در معنای (مراعات اصول و قواعد اجتماعی) بکار می‌رود.
و (ناهنجار) معنای (طبق اصول و قواعد اجتماعی رفتار نکردن و مطیع باورهای جامعه نبودن) را می‌دهد.
در طب، (ناهنجاری) به (طبیعی نبودن یک عضو بدن) اطلاق می‌گردد.
در روان شناسی، انواع بیماری‌های روانی، از افسردگی گرفته تا شیزوفرنی و اسکیزوفرنی، همه را اصطلاحاً (ناهنجاری) می‌خوانند.

Π توضیح دوم: واژهٌ (هنجار) در ذهن افراد جامعه، یک پدیدهٌ ایده‌آل را تداعی می‌کند و (ناهنجار)، یک پدیدهٌ نامطلوب و ناپسند را. ^ اما [به استثنای علوم پزشکی]، در علوم اجتماعی (هنجار) نمی‌تواند لزوماً یک حالت مطلوب باشد و همچنین (ناهنجار) نیز نمی‌تواند لزوماً یک حالت نامطلوب. ^ بطور مثال، یک مُصلح در میان یک جامعه مُفسد، طبعاً فردی ناهنجار است؛ پس ناهنجاری، لزوماً بد نیست، اما باید نگریست که قاضی کیست؟ زیرا (هنجار) در دید همگان برابر نیست.

مثال ساده تر اینکه: مثلاً دو یا چند معتاد، طبعاً با یکدیگر جور هستند یعنی با یکدیگر ناهنجاری و ناسازگاری ندارند؛ اما معتادان و غیر معتادان با یکدیگر (ناهنجار) و ناسازگارند؛ پس هنجاری که در میان مفسدان هست، مثبت نیست و ناهنجاری بین مفسدان و مصلحان نیز منفی نیست. / پس واژه‌های (هنجار و ناهنجار) [در مبانی اجتماعی] معانی مطلقی ندارند زیرا بین نیکی و بدی شناورند.

Π باز مکرراً تأکید داریم که در طب، تا وقتی که منظور از (هنجار و ناهنجار)، مطابقت یا عدم مطابقت بخشی از روح یا جسم با اصول و مبانی طبیعت باشد، این واژگان، معانی مطلق دارند و شناور نیستند.

28 تیرماه 1390 ^ ™

free hit counters